Futbolda xG (Expected Goals), bir şutun gol olma olasılığını gösteren istatistiksel ölçümdür. Türkçede beklenen gol veya gol beklentisi olarak adlandırılır. Bir futbol takımının ürettiği pozisyonların kalitesini değerlendirmek için kullanılan xG, modern futbol analizinin en önemli göstergelerinden biri hâline geldi.
Peki, xG nasıl hesaplanır ve maç istatistiklerinde görülen 1,75 xG ne anlama gelir? Bu değer, atılan gol sayısını değil, oluşturulan fırsatlardan istatistiksel olarak kaç gol beklenebileceğini anlatır.
xG Açılımı Nedir, Ne Anlama Gelir?
xG, İngilizce Expected Goals ifadesinin kısaltmasıdır. Her şuta, gol olma ihtimaline göre 0 ile 1 arasında bir değer verilir.
Örneğin 0,20 xG değerindeki bir şutun gol olma olasılığı %20’dir. Benzer koşullarda kullanılan 100 şutun ortalama 20’sinin golle sonuçlanması beklenir.
0,80 xG ise çok daha yüksek gol ihtimaline sahip bir pozisyonu ifade eder. Ancak yüksek xG, şutun mutlaka gol olacağı anlamına gelmez.
xG Nasıl Hesaplanır?
xG hesaplaması, geçmişte kullanılan çok sayıda şutun sonuçlarının istatistiksel modellerle analiz edilmesine dayanır.
Hesaplamada şu faktörler önem taşır:
- Şutun kaleye uzaklığı
- Şut açısı
- Şutun ayakla veya kafayla çekilmesi
- Pozisyonun açık oyundan veya duran toptan gelişmesi
- Şuttan önceki pasın ve hücumun niteliği
- Kullanılan modele göre kalecinin ve savunmacıların konumu
Örneğin kale önünden kullanılan bir şut, dar açıdan çekilen uzak mesafeli bir şuta göre genellikle daha yüksek xG değerine sahiptir.
Bir Maçın Toplam xG Değeri Nasıl Bulunur?
Bir takımın maç boyunca kullandığı şutların xG değerleri toplanır.
Örneğin bir takımın üç şut çektiğini düşünelim:
- Birinci şut: 0,10 xG
- İkinci şut: 0,25 xG
- Üçüncü şut: 0,40 xG
Toplam gol beklentisi: 0,75 xG.
Bu, takımın söz konusu üç pozisyondan ortalama 0,75 gol üretmesinin beklendiği anlamına gelir. Gerçek sonuç ise sıfır, bir, iki veya üç gol olabilir.
Penaltının xG Değeri Kaçtır?
Penaltılar, yüksek gol olasılığı nedeniyle xG hesaplamalarında özel bir yere sahiptir.
Opta’nın modelinde bir penaltı 0,79 xG, StatsBomb modelinde ise yaklaşık 0,76 xG değerindedir. Farklı veri sağlayıcılarının kullandığı yöntemler nedeniyle aynı maçın xG istatistikleri küçük farklılıklar gösterebilir.
xG Yüksekse Takım Daha İyi mi Oynamıştır?
Bir takımın rakibinden yüksek xG üretmesi, genellikle daha değerli gol fırsatları yakaladığını gösterir. Ancak bu, mutlaka daha iyi futbol oynadığı veya maçı kazanmayı hak ettiği anlamına gelmez.
Örneğin 2,50 xG üreten bir takım hiç gol atamazken, 0,60 xG üreten rakibi tek golle kazanabilir.
Bu nedenle xG, tek maçın sonucundan çok, takımların uzun dönemdeki hücum performansını değerlendirmek açısından yararlıdır.
xG ile xGOT Arasındaki Fark Nedir?
xG, şut kullanılmadan önceki pozisyonun gol olma ihtimalini ölçer. xGOT (Expected Goals on Target) ise isabetli şutun kalede nereye yöneldiğini de değerlendirir.
Böylece xG pozisyon kalitesini, xGOT ise şutun kaleye gönderiliş kalitesini anlamaya yardımcı olur.
Sonuç olarak xG, futbolun bütün hikâyesini anlatmaz; ancak takımların ne kadar kaliteli gol fırsatları oluşturduğunu anlamak için güçlü bir istatistiksel araçtır.
